Hogeschool Gent Logo

De mens: maat van alle dingen?

Is de mens nog wel de maat van alle dingen, zoals de Griekse filosoof Protagoras destijds beweerde?
Grote denkers kondigen al sinds eeuwen het teloorgaan van de menselijke maat aan: alles is te groot, te abstract en vandaar ook te kil geworden om de mens nog geborgenheid te geven. De techniek en het wereldomspannende kapitalisme, maar ook de grote ideologieën uit de vorige eeuw waren gestoeld op een denken dat ver voorbij ging en gaat aan de maat van het menselijke. De claim van objectiviteit heeft de subjectieve waarheden tot ongewenste stoorzenders gemaakt in vele wetenschappelijke cenakels. Anderzijds proberen onze gemediatiseerde cultuur en politiek telkens weer de indruk te geven dat het alleen maar 'om de mensen' gaat. Terwijl die mensen vaak het gevoel hebben dat het juist niét over hen gaat. Hoe 'menselijk' is het humanisme in zijn veralgemening van de menselijke noden? En gaan de religies wel over het lot van de individuele mens, of hebben juist zij zich altijd al bezondigd aan een boven-menselijk formaat?
Studium Generale wil op diverse terreinen verkennen in hoeverre het menselijke als maat teloor is gegaan, en of 'andere' vormen van menselijkheid – de virtuele, de mediamieke – in staat zijn dit gevoel van verlies te compenseren.

Wat is het studium?

Studium Generale is een keuzevak dat ontstond aan de Hogeschool Gent, opgevat als een dubbele reeks lezingen rond een eigentijds thema. Momenteel wordt het studium samen met een aantal faculteiten van de Universiteit Gent en met de Hogeschool West-Vlaanderen georganiseerd.

Inmiddels is dit studium geen onbekende meer: vorige jaargangen gaven de gelegenheid grote sprekers en boeiende specialisten uit binnen- en buitenland aan het werk te zien (Catherine Trautmann, György Konrád, Tariq Ali, Mark Elchardus, Jef Lambrecht, Peter Verhelst, Sophie de Schaepdrijver, Jacqueline Harpman, Jean-Jacques Cassiman, Douwe Draaisma, Arnon Grunberg, Chantal Mouffe,…). Ook deze achtste jaargang biedt de mogelijkheid aan alle studenten dit boeiend buitenbeentje als keuzevak te proberen.
Het Studium Generale biedt twee reeksen aan van telkens vijf lezingen (een in het najaar en een in het voorjaar), gehouden door zorgvuldig geselecteerde sprekers. De thema’s van het studium worden telkens zo gekozen, dat elke studiediscipline er een aanknopingspunt in kan vinden.

De lezingenreeks beoogt een bij de studie aangehecht, actueel documenterend informatiepakket aan te bieden in de vorm van boeiende avondlezingen die ook voor het ‘gewone’ publiek toegankelijk zijn. Bovendien verwijst het studium de deelnemende studenten naar het actuele aanbod van de Gentse cultuurhuizen, indien daar manifestaties plaatsvinden die in brede zin aansluiten bij het aangeboden thema.

De lezingen van het studium draaien steevast rond de volgende twee probleemstellingen:
· Wat is ‘kritiek’? Hoe kunnen we nog kritische bedenkingen maken in een wereld waarin iedereen zichzelf kritisch vindt en de anderen niet?
· Wat is een actueel thema? Kunnen we een beetje meer greep krijgen op al die vage indrukken en discussies die onze wereld van vandaag aan het vormen zijn?

Op deze dubbele basis heeft het studium in de voorgaande zeven academiejaren debatten gelanceerd over thema’s als manipulatie (2002–2003), de obsessie met cirkelstructuren in onze samenleving (2003–2004), het beroep dat steevast op de notie ‘waarheid’ wordt gedaan (2004–2005), de wisselwerking tussen autonomie en afhankelijkheid in de hedendaagse wereld (2005–2006), ratio in een emotionele samenleving (2006-2007), het vergeten van het geheugen (2007-2008), grenzen aan de ethiek? (2008-2009) en Over muren… en andere vrijheden (2009-2010).